Home-Start

Home-Start is in 1973 ontstaan in Engeland als aanvulling op de professionele hulp- en dienstverlening. Home-Start is een voorbeeld van een grass root programma. Het programma richt zich op gezinnen met ten minste één kind onder de zes jaar, omdat men ervan uitgaat dat goed verlopende eerste levensjaren problemen in een latere levensfase voorkomen.
Een grass root programma is opgezet door sociaal bewogen burgers in nauw overleg met de doelgroep. Zo werd Home-Start opgezet door een vrijwilligster van een buurtcentrum die als ‘vriendin’ over de vloer kwam bij gezinnen die een moeilijke tijd doormaakten. Soms wordt een grass root programma opgezet door de doelgroep zelf.

Doelstelling
De doelstelling van Home-Start is voorkomen dat alledaagse problemen uitgroeien tot ernstige en langdurige problemen. Home-Start werkt met vrijwilligers. Zij stimuleren ouders hun kracht te (her)vinden om moeilijke situaties het hoofd te bieden, waardoor zij weer greep kunnen krijgen op hun leven. Het vergroten van het zelfvertrouwen bij de ouders is een belangrijk doel. Ook worden gezinnen ondersteund bij het versterken van hun sociale relaties en aangemoedigd om efficiënt gebruik te maken van beschikbare diensten, voorzieningen en regelingen.

Doelgroep
Elk gezin maakt wel eens een periode door waarin het niet zo goed gaat: overbelasting door ziekte, moeilijkheden met kinderen, weinig sociale contacten, problemen op het werk, gebrek aan geld of spanningen tussen partners. Meestal kunnen gezinnen zulke problemen zelf oplossen, zeker als ze een tijdelijk karakter hebben. Maar soms hebben gezinnen meer dan anders behoefte aan een luisterend oor of aan een helpende hand bij het oplossen van praktische (opvoed)problemen. Dit zal vaker het geval zijn naarmate gezinnen minder kunnen terugvallen op een sociaal netwerk. Home-Start ondersteunt deze gezinnen.

Werkwijze
Home-Start is een vorm van opvoedondersteuning die vanaf 1993 in Nederland is ontwikkeld en uitgevoerd. De methodiek van Home-Start richt zich niet op de kinderen in een gezin, maar op de ouders. De gezinnen worden bezocht door vrijwilligers die zelf ervaring hebben met het opvoeden van kinderen. De frequentie van de huisbezoeken is afhankelijk van de behoeften van het gezin en de mogelijkheden van de vrijwilliger. De vrijwilligers worden begeleid en ondersteund door coördinatoren.

De filosofie achter Home-Start kenmerkt zich door vier belangrijke uitgangspunten.

Vraaggericht
De vraag van het gezin staat centraal. Een vrijwilliger zal dus geen zaken van de ouders overnemen, maar het initiatief geheel bij hen laten. Hij/zij blijft als het ware ‘op de handen zitten’.

Tijd en aandacht
Home-Start is 'het luisterend oor': de vrijwilliger heeft alle tijd om te luisteren, een steuntje in de rug te geven en er regelmatig te zijn. Alleen op die manier kunnen vrijwilliger en ouder een vertrouwensrelatie opbouwen.

Empowerment
Home-Start benadrukt het vermogen van ouders om zelf problemen op te lossen. Niet datgene wat misloopt en waarover ouders zich onzeker of machteloos voelen, maar de dingen die wél goed gaan, staan centraal.

Gelijkwaardigheid en vertrouwen
De contacten tussen ouder en vrijwilliger vinden plaats op basis van gelijkwaardigheid en vertrouwen. De ouder heeft volop ruimte voor eigen inbreng en vindt oplossingen samen met de vrijwilliger.

Aanmelding
Verwijzers kunnen ouders attenderen op de mogelijkheid van ondersteuning door Home-Start, maar gezinnen moeten zich zélf aanmelden: steeds vormt de vraag van de ouder de basis voor ondersteuning. In een kennismakingsgesprek bij een gezin thuis zal een Home-Start coördinator bespreken wat Home-Start precies kan betekenen. Ouder en coördinator onderzoeken samen of de vraag van de ouder past bij Home-Start en of een vrijwilliger beschikbaar is en aan deze vraag kan voldoen. Vervolgens wordt een vrijwilliger aan het gezin voorgesteld.

Koppeling en begeleiding
Wanneer het gezin en de vrijwilliger na de kennismaking met elkaar in zee willen gaan, zorgt de coördinator voor een goede afstemming van de vraag van het gezin en het aanbod van de vrijwilliger. Vervolgens maakt de vrijwillig(st)er wekelijks een afspraak met de ouder en start de daadwerkelijke ondersteuning. Na enkele weken checkt de coördinator bij beiden of de ondersteuning naar wens verloopt. Wanneer er specifieke vragen zijn kunnen zowel de vrijwilligster als het gezin dit met de coördinator bespreken.

Ondersteuning, vriendschap en praktische hulp
De vrijwilliger bezoekt het gezin in principe een dagdeel in de week. Zijn of haar eigen ervaringen en competenties en de Home-Start begeleiding vormen een belangrijke bron van ‘ondersteuningsmateriaal.’ De manier waarop de ondersteuning plaatsvindt is niet gestandaardiseerd. Toch hanteert Home-Start een aantal principes als richtlijn voor het werk van de vrijwilliger.
De vrijwilliger:

• biedt ondersteuning, vriendschap en praktische hulp; bezoekt gezinnen in hun eigen huis, waarbij de waardigheid en identiteit van ieder individu gerespecteerd en beschermd wordt;

• maakt aan ouders duidelijk dat het niet ongewoon is als er moeilijkheden zijn bij het opvoeden en grootbrengen van kinderen en benadrukt wat (nog) goed gaat;

• bouwt met een gezin een relatie op waarin er begrip en tijd is voor elkaar;

• versterkt de krachten van ouders en het emotionele welzijn van hun kinderen;

• moedigt gezinnen aan hun sociale netwerken te verbreden en efficiënt gebruik te maken van de aanwezige ondersteuningsstructuren, diensten en regelingen.

Tussentijdse evaluatie en afstemming
Na de eerste drie maanden bezoekt de coördinator het gezin voor een tussentijdse evaluatie. Hierin wordt de vraag van de ouder aan Home-Start geëvalueerd en eventueel bijgesteld. Ook komt het verloop van de ondersteuning aan de orde en de tevredenheid van de ouder en het gezin. Na drie tot zes maanden, afhankelijk van het gezin, wordt deze tussentijdse evaluatie herhaald. Na dit gesprek worden de bevindingen door de coördinator afgestemd met de vrijwilliger en vraag en aanbod bijgesteld.

Afsluiting De gemiddelde ondersteuningsduur is elf maanden. De ondersteuning wordt afgebouwd wanneer de ouders aangeven dat zij weer op eigen kracht verder willen. Dit afbouwen vindt plaats in goed overleg tussen de ouder en de vrijwilliger en in afstemming met de coördinator. Voor de afsluiting bezoekt de coördinator opnieuw het gezin voor de eindevaluatie. Deze eindevaluatie wordt door de coördinator met de vrijwilliger besproken in een begeleidingsgesprek.